Итгэлийн талаархи ярилцлага-3 “Уулыг ч нүүлгэх итгэл”

Уучлаарай багшаа. Гайхамшиг гэснээс, итгэл султайгаас өвчин чинь эдгэхгүй байна. Ариун Сүнс байхгүйгээс асуудлаар дүүрэн амьдарч байна, гэж манай цуглааны нэг эгч биднийг загнаад байгаа шүү. Энэ нь зөв үү?

Тэр эгч тань, та бүхэнд сайныг санасандаа л тэгдэг байх гэж бодож байна. Та түүнд нь нэг их эмзэглээгүй байхаа?! Бурханы хүн аливаа зэмлэлийг (тэр нь үнэхээр шударга бус, үндэслэлгүй ч бай), энэ нь миний төлөө гэсэн сэтгэлээс гарсан үг гэж, хэрвээ бүр хорсол заналын улмаас гэдгийг нь мэдэж байгаа үедээ, үүгээр дамжуулан Эзэн надад юуг ухааруулах, сургах гэв, гэх буюу миний хэр хайр уучлал, тэвчээр дотор төлөвшиснийг шалган, нягталж байна, гэж хүлээн авч сурах хэрэгтэй.

Ер нь, хүн хүнд өөрийн гэсэн итгэлийн хэмжээ байдаг. Энэ нь бас л Эзэнээс өгөгддөг. Харин Бурханы хүн бүрд ноогдуулсан итгэлийн хэмжээний дагуу эрүүл ухаанаар бод (Ром 12:3-10).

“Өндөр” итгэлтэй нь “сул дорой” итгэлтэйгээ халамжлан, босгон байгуулж, урамшуулаасай гэж Эзэн хүсдэг. Тэр биднийг итгэл дотор хүчирхэгжээсэй, найдвараа зөвхөн Түүнд тавиасай гэсний улмаас, зөвхөн Түүнээс л хамааралтайгаа үргэлж ухамсарлан санаж байгаасай гэж, Түүний дотор боломжгүй зүйл байхгүйг танин мэдээсэй гэж, бас бидний зүрхний хандлагыг сорих үүднээс итгэлийн хүч, нөлөөллийн гайхамшигт цочмог үйлс ажлыг хийдэг.

12 жил цус алддаг байсан эмэгтэйн эдгэрэл (Лк.8:44-48), зуутын даргын зарцынхаа төлөө гуйгаад авсан хариулт (Мт.8:13), Канаан эмэгтэйн охиныхоо төлөөх шантаршгүй гуйлтын шагнал (Мт.15:22-28) зэрэг олон жишээ нь бидэнд урам зориг өгдөг боловч, итгэлийн амьдарлын гол үзүүлэлт болгон, улайран хөөцөлдөх зорилго маань биш.

Энэ нь угтаа Эцэгийн болон Өөрийн хүч, эрх мэдэл, алдарыг илчлэх, Тэнгэрийн хаанчлалын энэрэнгүй, гайхамшигтайг мэдүүлэх зорилгоор хийгдсэн ба одоо ч энэ л зорилгоор Чуулганы дотоодод (итгэгчдийг босгон байгуулхын тулд) болон Сайн Мэдээний ажлыг хүчирхэгжүүлхээр Ариун Сүнсний Өөрийнх нь сонголт ба шийдлээр хийгддэг үйлс юм.

Гэтэл үүнийг л жинхэнэ итгэгчийн онцлог, Бурхантай хамт алхагчийн шинж мэтээр буруу бодож, амьдралдаа иймэрхүү итгэлийн гайхамшигийг хэр хэрэгжиж байгаагаар өөрийгөө болон бусдыг дүгнэх нь буруу. Тэр ч бүү хэл ийнхүү ярьж зааж сургадгаас болж, олон нялх сүнсэнд бүдрүүлэх чулуу болох байдал ажиглагддаг.

Үүнийг “…уулыг нүүлгэх итгэл…” (1Кор.13:2), гэж Библи тодорхойлдог. Энэ буруу сургааль нь, “ итгэл гэдэг ташуур бариад, хүсэл мөрөөдөл гэдэг тэргэнд суугаад, буулганд нь Эзэнийгээ хөллөн араас нь ташуурдсаар, зорьсондоо хүрч болох юм” шиг дүр зураг, ойлголтыг бий болгодог.

“Миний итгэл сулаас хүүхдээ солонгос явуулж чадсангүй…”, эсвэл “…тэр жинхэнэ сүнслэг итгэгч учраас түүгээр залбируулбал ажил бүтнэ…”, гэх мэтээр шүүн тунгаах нь, гуйлт нь санаснаар нь бүтэхгүй үед сэтгэлээр унах нь олонтоо. Та нар гуйгаад хүлээн авдаггүй. Учир нь та нар өөрсдийн тааламжид зарцуулъя, хэмээн буруу хандлагаар гуйдаг байна (Иак.4:3), гэж Библи хэлдэг.

Ийм итгэлийг “тугаа” болгогчид, тодорхой нэг, хоёр ишлэл, түүхийг, бас бусдад болон өөрт тохиолдсон гэрчлэлийг сүр дуулиан болгон мандуулж, амьд уялдаа холбоотой байж утга төгс, бүрэн дүүрэн зураглал болдог Библийн бусад мессежийг (Иак.4:2,3), (Иох.14:20,21) орхигдуулдаг.

Жиш: “Гуй, тэгвэл та нарт өгөгдөнө. Хай, тэгвэл та нарт олдоно. Тогш, тэгвэл та нарт нээгдэнэ.” гэсэн нь, 3-хан ишлэлийн дараахи “…тэнгэрлэг Эцэг тань Өөрөөс нь гуйдаг хүмүүст Ариун Сүнс өгөх нь дамжиггүй” гэдэг тайлалаар утга нь бүрэн гүйцэж, уншигдаж байна (Лк.11:9-13).

Таны хаанчлал ирэх болтугай. Хүсэл тань тэнгэрт шигээ газар дээр биелэгдэх болтугай (Мт.6:10), гэсэн хандлагаар амьдарч, гуйлт залбирлаа өргөж бай, гэж Эзэн заадаг. Үүнийг нэгэн хүн, “Хүний хүслийг тэнгэрт биелүүлэхийг итгэл гэхгүй. Харин Эзэний хүслийг газарт биелүүлэхийг итгэл гэнэ”, гэж хэлсэн байдаг.

Итгэл гэдэг нь, өөртөө ашигтайгаар Бурханыг хөдөлгөдөг, эсвэл өчүүхэн зорилгодоо үйлчлүүлхээр Бурханыг ажиллуулдаг, Есүстэй амьд харилцаатай байхаас ангидаар эзэмшиж болдог ямар нэгэн арга, механизм гэж ойлговол, дэндүү мунхаг хэрэг ба, бүр энэхүү мунхаглалаа “өндөр” итгэлийн шинж, гэж бусдад зааж, сургаж, өөрөө үлгэрлэн харуулхаар зүтгэдэг бол нэн харамсалтай.

Багш нар, хэрэгцээтэй зүйлсээ Бурханаас гуйгаад авах чадварыг чухалчлан заахаас илүүтэй, өөрийн Бурханыг хэрхэн чин сэтгэлээсээ хайрлах, Түүнтэй хувьчилсан нөхөрлөл дотор дэлхийлэг элдэв хүслүүдээ ялан дийлж, Түүний Үгээр, Ариун Сүнсний удирдамжаар өөрийгөө Библийн үнэт зүйлс, тэнгэрлэг зарчимууд, Христийн ариун жишгүүдэд хэрхэн зориулхыг, золиослохыг даруугаар зааж, үлгэрлэж байх ёстой.

Гэтэл олон хүн улам л өөртөө итгэлтэй, эрэмгий, захирангуй болж, “Эзэний алдарын төлөө” эсвэл “олны авралын төлөө” үй олон төлөвлөгөө, аргачлал, эмх цэгц бодож олон, тэдгээрийгээ бусдад тулган, хүлээж авахыг шаардах ба тэдгээрийнхээ гүйцэтгэл, биелэлтээс сэтгэл ханамж, бахдалыг авч, бахархалаа болгох нь ажиглагддаг. Түүгээр ч зогсохгүй аливаа сүнслэг ид шид, “гайхамшгийг” үйлдэх эрдэм чадал эзэмшиснээрээ бахархаж, түүгээрээ шоудах нь ч бий.

Ямар нэг байдлаар загалмайгаас өөр зүйлээр сайрхаж бахархдаг, Эзэний өмнө өөрийн байгуулсан гавъяа, ололт амжилтыг барьж очино, гэж боддог хүн байгаа бол, тэрээр огт аврагдаагүй хүн байна, гэхэд хилсдэхгүй. Өөрийн амийг хайрлагч хүн түүнийгээ алдана. Энэ ертөнцөд өөрийн амийг үзэн яддаг хүн түүнийгээ мөнх аминд хүртэл хамгаалах болно (Иох.12:25).

Чуулганд нэгэн цагт хүчтэй нөлөөтэй, үнэтэй хүндтэй, тойрон хүрээлэгдсэн, олон хүний “бахархал, түшиг тулгуур” нь байсан нэр алдартай пастор, ахлагч удирдагчид гэнэт нэг л өдөр “нүцгэн байдал” нь ил болж нуран унах нь бий. Яамай даа. Тэдний өөрсдийнх нь төлөө Эзэнд талархая.

Хөөс сахруулан олны өмнө “жүжиглэж”, яг л “аврагч” болчихсон мэт аяглаж (2Тес.2:4), үй олны зүрх сэтгэлийг өөртөө булааж (2Тес.2:12), бүдрүүлэх чулуу болж яваад, эцсийн мөчид “Хаалган” (Мт.7:22,23) дээрээс хөөгдөснөөс, яг энэ үед сахилгажуулагдан дорд болж, эрэгцүүлэн ухаарч, гэмшин даруусаж, загалмайгаас л зууран, Христийн цуснаас өөр өмч хөрөнгөгүйгээ мэдэж авах нь аврал юм.

Тэгээд ч “өндөр” итгэл нь, зөвхөн махан биеийн эдгэрэл, аливаа асуудал хүндрэлүүдийг бэрхшээл зовлонгүйгээр даван туулах чадвар гэхээсээ илүү, хүнд бэрх үед итгэл үнэмшлийнхээ төлөө амиа өгөхөөс ч үл буцах эр зориг, үнэнч зан (Үй.7:55-60)(2Кор.23-27), өөрийн эд хөрөнгө, хүсэл мөрөөдөл, ирээдүй хувь заяагаа ч Эзэндээ эргэлзэлгүйгээр өргөн барьж, даатган найдах эрс шийдвэр (Үй.4:34-37), аливаа уруу татлагыг, сатаны заль мэхийг соргог мэдэрч эсэргүүцэх чадвар, дадлага (1Пт.5:8,9)(2Шс.18:16-22), үхэл үзэлгүй өөрийн Бурхантайгаа өргөгдөн одох халуун хүсэл (Эх.5:22-24)(2Хд.2:1-11), зэрэг гайхамшигт үлгэр жишгүүдтэй байдгыг Судараас харж болно.

Гэхдээ энэ итгэл нь огт хэрэггүй гэсэнгүй. Энэ нь хүний Христтэй тогтоосон хувьчилсан дотно харилцаан дотор, хүний хэвшмэл сэтгэлгээний хил хязгаарыг давсан тэнгэрлэг үнэмшил, өөрийгөө даруусган зөвхөн Эзэний нийгүүлсэлд найдсан байдлаар хэрэгжиж байвал маш өгөөжтэй.

Өөрөөр хэлбэл, энэ нь ямар нэг байдлаар, бусдыг итгэлээр нь басамжлах, өөрийгөө дөвийлгөх байдлаас бүрэн ангид, даруу төлөвшил дотор их илэрхийлэгддэг. Шууд Ариун Сүнснээс эдгэрэл авдаг нэгэн нь, эмч эмнэлгээр дамжуулан Эзэн намайг эдгээнэ, гэж итгэдэг нэгнээ басамжлахгүй байх ёстой.

Баяр баясгалан

Бид заримдаа бусдын тус дэмжлэгийг байх л ёстой зүйл гэж боддог. Харин Христийн дотор сурсан мэдсэн, ойлгосон ухаарсан маань огт өөр зүйлийг өгүүлж байна.

Бусдын тус дэмжлэг, ивээл ерөөл нь огтхон ч байх ёстой зүйл биш. Тиймээс ч маш их баярласан талархсан сэтгэлээр хүлээн авч, хариу үйлдэл үзүүлэх хэрэгтэй. Ялангуяа Эзэний хайр ивээлээр сонгогдсон маань бидэнд агуу зол завшаан бөгөөд, хариуд нь үргэлжийн баяр талархалаар өргөл өргөх зохистойг Библи мэдүүлдэг.

Үргэлж баяртай бай. Тасралтгүй залбир. Бүх зүйлд талархлаа илэрхийл. Учир нь энэ бол та нарын төлөөх Христ Есүс доторх Бурханы хүсэл мөн (1Тес. 5:16-18).

"Таагүй нөхцөл байдалд ч урам зоригтой байдлаа хадгалсаар байх нь, баяр хөөртэй зан юм аа." гэж Henry Clay гэгч зан чанар судлаач тодорхойлжээ. Бид тийм байж чаддаг уу?! Яг миний хувьд, баяр хөөр нь ямар тохиолдолд намайг эзэмдэн дүүргэдэг билээ?!

Их Эзэндээ хүндэтгэл магтаал өргөж байх үед ихэвчлэн илэрдэг. Түүний миний амьдралд хийсэн, хийсээр байгаа бүхий л гайхамшигт үйлсийг ухаарах, зүрх сэтгэлийн угаас улам гүнзгий ойлгох тусам, баяр хөөр талархал бялхаж байдаг.

Энэ нь бас араасаа маш их сэтгэл ханамж, амар тайвны дүүрэн байдлыг дагуулдаг. Эдгээр нь зөвхөн Их Эзэнтэйгээ ойр байж, Түүний тухай бодож, юуг ч Түүний л төлөө хийхэд л бүрдэж байдаг.

"Үүргээ биелүүлэхдээ баяр хөөрийг амсч буй хүн л, жинхэнэ эрх чөлөөтэй амьдарч байна." гэж Цицерон хэлжээ. Тиймээ ямар ч хүнд нөхцөлд Түүнээс өгөгдсөн аврал, хайр, эрх чөлөөг тунхаглан, бусадтай хуваалцах үед, бид баяр хөөрийг дүүрнээр мэдэрдэг.

Харин Бурхангүй хүмүүсийн хувьд, баяр хөөр нь хуурамч бөгөөд нөхцөл байдлаас шалтгаалж байдаг. Үр хүүхэд нь сургуульдаа сайн сурч байвал баярлана.
Эсрэг тохиолдолд гуниж гутарна, уурлаж уцаарлана. Ажил төрөлдөө амжилт гаргаж, удирдлагийн зүгээс сайшаан урамшуулбал баярлана. Харин бүтэлгүйтэл, түүнээс улбаалсан зэмлэл ирвэл, өөрийгөө болон бусдыг зүхнэ.

Эзэний оршихуйгаас гадуурхи хүмүүс, элдэв шоу зугаа цэнгэлээс, марзан шалихгүй хошигнолоос, спортын уралдаан тэмцээнээс, сексийн элдэв адал явдалаас, архинаас, хар тамхинаас, хонжворт сугалаа, мөрийтэй тоглоомноос, хувцасны шинэ загвараас, хоол хүнснээс сэтгэл ханамж, баяр хөөрийг хайж, эрэлхийлж байдаг нь хөөрхийлөлтэй.

Тэгээд, эдгээрээс нь эргээд уй гашуу, уйтгар гуниг, өвчин зовлон, ядуурал хоосрол, хэрүүл тэмцэл л ирдэг. Энэ нь хүмүүс өөрсдийн амьдарлыг, өөрсдийн санаагаар удирдан залахыг хичээснээс, өөрсдийн хүчээр сэтгэл ханамж, түүгээр дамжин ирдэг баяр хөөрийг олохыг оролдсоноос болдог.

Гэтэл жинхэнэ баяр хөөр, амар тайвны оршихуй болсон Эден цэцэрлэг хүрэх зам нь, херубууд болон зүг бүрт эргэлддэг галт илдээр хамгаалагдсан байдаг (Эх.3:24). Энэ нь, хүн өөрийн хүчээр жинхэнэ баяр баясгалан, амар тайвныг олж чадахгүйг анхааруулдаг өвөрмөц илчлэлт юм. Харин энэхүү Эден цэцэрлэг болсон баяр хөөр, амар тайвны Ариун Сүнсний оршихуй нь, Эзэний Хайр, Уучлалаар (Загалмайгаар) дамжин бидний зүрхэнд өгөгддөг.

Бид, Түүний илчилсэн Үнэнг мэддэг бөгөөд, бидэнд өгөгдсөн гайхамшигт амлалтуудад итгэдэг учир, ямар ч нөхцөл байдлаас үл шалтгаалах, харанхуйн бүхий л дарамт шаналгаан дунд ч баяр хөөртэй байх сэтгэлийн хүчийг олдог.
Түүний илчилсэн Үнэн, гэж юу вэ?

А: Бодож төсөөлдөө, үнэхээр гайхалтай. Бурханы Хүү миний төлөө үхэж, намайг эдлэх ёстой ялаас минь чөлөөлсөн. Одоо гэмийн ял зэм надад ирэхгүй. Гэм миний дээр эрх мэдэлгүй болсон. Тэгээд бас, Бурханы Хүү үхлийг ялж дахин амилсан. Энэхүү дахин амилалт нь, надад ч бас хэрэгжинэ. Үхээд л бүх зүйл дуусахгүй нь байна шүү дээ.

Ингээд л бодохоор, энэ ертөнцийн бусад асуудал ер нь юу юм бэ? Төрөх үхэхийн хоорондох аливаа асуудлууд намайг зовоож шаналгах хүч, эрх мэдэлтэй гэж үү? Би дипломтой ч, дипломгүй ч, зэрэг цол, хэргэмтэй ч, хэргэмгүй ч, баян ч, ядуу ч, урт насалсан ч, богинохон амьдарсан ч, ад үзэгдсэн ч, амжилттай байсан ч, эдгээр нь амьдарлын минь утга учир, үнэ цэнэ биш. Би эдгээрээс болж шаналж зовон, худал хуурмагт орооцолдож, ичгүүр гутамшиг, дорд байдлыг амсахгүй. Ямар гайхалтай эрх чөлөө вэ? Үүнийг Эзэн, “Тэгээд та нар үнэнийг ойлгож, үнэн та нарыг чөлөөлнө.” (Иох.8:32) гэдэг.

Б: Бүх орчлон Түүний хүслийн улмаас, Түүний бодож тооцоолсноор, Түүний мэргэн ухаан, хайр энэрлийн гэрчилэл болон бий болсон. Тэр дундаа хүмүүн бид ч гэсэн.

Эзэн бидэнд, Өөрийнх нь дүр төрхөөр гэрэлтэн амьдрах бүх нөхцөл бололцоог хангаж өгдөг. Тэр бидэнд амьсгалах агаар, уух ус, идэх хоол бүгдийг бас, сайн эх орон, эцэг эх, ах эгч, дүүс, хань ижил, үр хүүхэд, найз нөхөд, ажил үүргийг ч өгдөг. Тэр ч бүү хэл хүсэл мөрөөдөл, халуун тэмүүлэл, эрч хүч, эрүүл мэнд ч зөвхөн Түүнээс юм. Улмаар зүгээр л нэг өгөөд, зөнд нь орхичихдоггүй, харин улам төгөлдөржүүлэн хөгжүүлж, хөтлөн удирдаж байдаг.

“Таны сүр хүчний цог жавхлант яруу алдар болон, Таны гайхамшигт үйлсийг би тунгаан бодно. Хүмүүс Таны сүрдмээр үйлсийн хүчийг ярих бөгөөд, би ч Таны агуу байдлыг тунхаглана. Тэд, Таны элбэг баян, сайн сайхны дурсгалыг хичээнгүйлэн ярих бөгөөд, Би ч Таны зөв шударгын тухай баяртайгаар хашхирна.” (Дуу.145:6,7).

В: Олон хүн, хүн төрөлхтөн мөхөл сүйрлийнхээ замаар явж байна, гэдэг. 21-р зуунд байгалын элдэв гамшигт үзэгдлүүд хүмүүний байнгын дагуул болж, Азоны цоорхой улам нэмэгдэж, хоол хүнс улам хомсдож, ундны цэвэр ус ч олдошгүй эрдэнэ болон, улам олон шинэ шинэ өвчингүүд олширч, бид цаашдаа оршин тогтнох эсэх нь эргэлзээтэй болж байна, гэдэг. Энэ нь гутрангуй, Эзэний бүтээсэн, хөтлөн удирдаж, улам төгөлдөржүүлж байдаг, амьдрал гээч гайхамшигт үзэгдлээс зөвхөн хар барааныг нь олж хардаг сэтгэлгээ юм.

Гэтэл өдөр бүр Аврагч Есүсийн нэр, Түүний яруу алдар дуурсаж, үй олон хүмүүс, олон үндэстнүүд Тэнгэрийн хаанчлал руу ирж байна. Энэ дэлхийн бүхий л бузар мууд, миний Эзэн, өөр хэн ч (хэн нэгэн Будда ч юм уу, эсвэл хэн нэгэн сайн ерөнхийлөгч ч юм уу) биш, чухам миний Бурхан Есүс цэг тавьж сөнөөх болно. Бүхий л төсөөлж болох сайныг, хамгийн сайныг, бүр ямар ч төсөөллөөс ч илүү сайныг бодитоор авчирна.

Олон ард түмнүүд ирээд “Ирцгээ, Эзэний уул руу, Иаковын Бурханы өргөө рүү явцгаая. Тийнхүү Тэрээр бидэнд Өөрийн замыг зааж, бид Түүний жимээр алхах юм”, гэцгээнэ. Тэр өдөр “Үзэгтүн. Энэ бол бидний Бурхан байна. Тэр биднийг аврахыг, бид хүлээж байсан. Энэ бол бидний хүлээж байсан Эзэн. Түүний авралд баясан цэнгэцгээе.” гэх болно (Исаиа 2:3, 25:9).

Тиймээс одоо та нар уй гашуу боловч, Би та нартай дахин уулзана. Та нарын зүрх баярлана. Та нарын баяр баясгаланг, хэн ч та нараас булаахгүй, гэж Их Эзэн амладаг (Иохан 16:22).

Тэгэхлээр үнэн баяр баясгалан гэдэг нь, бидний амьдралд тохиолдож буй зүйлсийн үр дүн биш, харин бидний зүрх сэтгэлд Христээр дамжуулан юу байгаагын илрэл юм.

Г: Бидэнд тохиолддог бүх л сорилт, бэрхшээл зовлонгууд нь, бидний зан чанар улам төлөвшиж, оюун сэтгэлгээ улам гэгээрч, зүрх сэтгэл (ёс суртахуун) улам ариусаж, өдөр ирэх бүр Түүнтэй адил болохын төлөө учирдаг нь баярлахгүй байхын аргагүй үнэн юм. Амьдрал бол долгионлог үзэгдэл.

Мөнгө болон хувьцааны ханш, эд барааны үнэ, эдийн засгийн үзүүлэлтүүд ч, хувь хүний амьдрал, хамт олон, сүм чуулганы сэргэлт, нуралт ч, ард түмнүүд, улс үндэстнүүдийн хөгжил цэцэглэлт, уруудаж доройтох нь ч Түүний л мутраас юм. Тэр биднийг шигшиж тунгааж, цэвэршүүлдэг. Газар дэлхий бол Түүний уурхай юм. Мөнгөний уурхай болон алтыг цэвэршүүлдэг газар зайлшгүй байдаг. Төмрийг шорооноос авдаг бөгөөд зэсийг хүдрээс гаргадаг (Иов 28:1,2).

Энэхүү шаталсан долгион нь, Эзэнээс гадуурхи тохиолдолд дандаа уруудсан үзүүлэлттэй байдаг бол, харин Эзэний дотор үргэлж өөдөө байдаг нь бахадмаар. Түүний хайр уучлалаас гадуурхи хүмүүсийн, амьдралынх нь хамаг сайн сайхан нь ихэвчлэн ард нь хоцорч, өнгөрөн одсон байдаг.

Тиймээс ч Бурхангүй хүмүүс “аз жаргал” нь хажууд нь байсныг мэдэлгүй өнгөрөөснөө, гэнэн мунхаг байснаа бодож шаналж, харамсдаг ба ирээдүй нь тийм ч (хүслийнх нь дагуух) сайныг амлахгүй байгааг харахдаа гутардаг. Харин хайрлагдагсдын хувьд бүх л итгэл найдвар, гэрэлт ирээдүй маань, өмнө маань байдаг нь, хувиршгүй баяр баяслын үндэс болж өгдөг. Баяр баясгалан гэдэг нь, гуниг зовлон байхгүйн баталгаа бус, харин Христ байгаагын илэрхийлэл юм.

Хэдийгээр инжрийн мод цэцэглэлгүй, усан үзмийн мод үр жимсгүй болж, чидун модны ургац гарахгүй, талбайд ямарч хүнс ургахгүй байсан ч, мөн хашаандаа хоньгүй, саравчиндаа үхэргүй болсон ч, би Эзэний дотор баясан хөөрч, авралынхаа Бурхан дотор баярлана (Хабаккук 3:17,18).

Үнэхээр гайхамшигтай. Их Эзэний юугаар ч үнэлэшгүй золилтоор дамжуулан аврагдаад, дээрхи гайхамшигт үнэнүүдийг ухаарч ойлгоод, баярлахгүй, баясахгүй байна гэдэг нь мунхаг хэрэг юм. Зүрх сэтгэлээсээ Түүнд талархан, баяр хөөртэй амьдрах үед, Ертөнцийн Эзэн Эцэг маань биднийг Ариун Сүнсний хур онгодоор тэтгэн, махан биед ч, оюун санаанд ч, сүнсэнд ч хүч чадал, эрүүл мэндийг өгч байдаг.

Тэр бидний бие цогцосыг гайхамшигтай эрхэм нандинаар бүтээсэн бөгөөд, зөвхөн баярлаж баясах үед л иммунитет систем буюу дархлааг хөгжүүлдэг тусгай даавар цусанд ялгарч байдаг. Бас бидний баяр хөөрөөр дамжуулан, Эзэн бусдад (гутранги, гомдолломтгой, аймхай нэгэнд) урам зориг, сэтгэлийн тэнхээ өгдөг. Нэг үгээр, бусдыг Эзэний замаар дагуулах хүч чадалыг бидэнд өгдөг.

Мөн, баяр баясгалантай байснаараа, бидний Эзэнтэй тогтоосон харьцаа улам батжин, Үгийн нууцууд илэрхийлэгддэг.

Дүгнээд хэлэхэд: Баяр баясгалан бол бидний мэргэн ухаан юм.

Таны үгс олдсон бөгөөд би тэднийг идсэн билээ.
Таны үгс надад баяр хөөр болон зүрх сэтгэлийн минь таашаал болсон билээ.(Иеремиа15:16)

Эзэний сургааль нь зөв, зүрхийг баярлуулдаг.
Эзэний тушаал нь тодорхой, нүдийг нээж өгдөг. (Дуулал 19:8)

Баяр баясгалан бол бидний хүч чадал юм.
Ах дүү нар минь, элдэвийн сорилтонд орохдоо үүнийг бүрэн баяр хөөр гэж үз. (Иаков 1:2)

Харин та нар Христийн зовлонгуудыг хуваалцдагтаа баярла. Ингэснээр мөн, Христийн алдар илчлэгдэхэд та нар баяр хөөртэйгээр баярлах юм. (1Петр 4:13)

Баяр баясгалан бол бидний эрүүл мэнд юм.
Баяр хөөртэй зүрх бол сайн эм.
Харин эмтэрсэн сүнс ясыг хувхайруулна. (Сургаалт Үгс 17:22)





"Зан чанар төлөвшихүй" хичээлийн гэрийн даалгавар
Шалгасан багш: Амаржаргал UBTC 2006

Саул, Давид нарыг харьцуулах нь

1.Тэдний гарал үүсэл

Саул нь (1Сам.9:1,2) Афиагийн жич, Бехоратын гуч, Зерорын ач, Абиелын хөвгүүн Киш гэдэг эр зоригтой, Бениамин хүний ганц хүү юм. Саул нь тэр үедээ Израилчуудын дунд байхгүй өндөр биетэй, шилдэг гэж үзэгддэг, сайхан залуу байсан. Тэр үхэрчин байсан.

Давидын гарал үүслийн талаар Библийн Хуучин Гэрээний (Рут.4:18-22) (1Шас.3:10-17)-д, Шинэ Гэрээний (Мт.1:1-6) (Лук3:23-28)-д нилээн нарийвчлалтайгаар дэлгэрэнгүй өгүүлсэн байдаг. Түүний угийн бичгийг Адамаас эхлүүлэн дэлгэрэнгүй өгүүлсэн байдаг боловч, энд (Мт.1:1-6)-д бичигдсэн хувилбарыг оруулав. Абрахам Исаакийн эцэг, Исаак Иаковын эцэг, Иаков Иудагийн эцэг, Иуда нь Перез, Зера нарын эцэг бөгөөд тэд Тамараас төржээ. Перез Хезроны эцэг, Хезрон Рамын эцэг, Рам Аминадабын эцэг, Аминадаб Нахшоны эцэг, Нахшон Салмоны эцэг юм. Салмонд Рахабаар Боаз, Боазд Рутаар Обед төржээ. Обед нь Иессийн эцэг, Иесси нь Давид хааны эцэг билээ.
Давид нь дээрээ 6-н ахтай, 2 эгчтэй, айлын отгон хүү юм. (1Шас,2:13-16) Түүний ах нар нь Елиаб, Абинадаб, Шимеа, Нетанел, Раддаи, Озем нар ба эгч нар нь Зериуа, Абигал нар юм. Тэрээр хоньчин байсан. (1Сам.16:11) (1Сам.17:20)

2. Тэдний хаанаар тослогдсон нь:

Саул нь Израилийн хамгийн анхны хаан юм. Түүнийг хаанаар тослогдох үе нь, Израилчууд шүүгчдийн засаглалыг хүчгүй, сул дорой гэж голон “бусад үндэстнүүдийн адил хаантай” болохоор хүсэн тэмүүлж байсан үе юм. Тэд тахилч, эш үзүүлэгч, Израилийн сүүлчийн шүүгч Самуэлээс хааныг эрчимтэй шаардаж байлаа. (1Сам.8:6). Самуэл хичнээн дургүй байсан ч Бурханы сануулснаар, хааны засаглал нь ямархуу хэцүү дарамтыг тэдний нуруун дээр авчирахыг Израилд сануулсан боловч, тэд үргэлжлүүлэн шаардсан (1Сам,8:19,20). Тиймд Эзэн хааныг томилохоор шийдвэрлэдэг. Ийнхүү Эзэн Самуэл Саул нарын уулзалтыг гайхамшигтайгаар товлосноор тэд уулзаж танилцдаг (1Сам.9:17-21). Маргааш өглөө нь Самуэл Саулыг (1Сам.10:1) тослон хаанаар сонгогдон томилогдсоныг нь хэлсэн. Хэсэг хугацааны дараа Самуэл Израилыг Мизпад цуглуулаад, тэнд Саулыг Эзэнээр сонгогдсон хаан гэдгийг нь зарласан.

Давид нь Израилийн бүх үеийн турших хамгийн аугаа хаан юм. Түүнийг эцгийнхээ хонийг хариулсан залуухан хүү байхад, Израилийг Саул хаан захирч байв. Гэвч Саул Эзэний өмнө бардам, дуулгаваргүй байснаас Эзэн түүнийг хаан байлгахаас татгалзан, улмаар Самуэлийг Бетлехем рүү илгээсэн. Самуэл тэнд Иессийн 6-н хүүг шинжсэн боловч Эзэний сонгосон хүн тэдний дунд байсангүй. Харин хонины бэлчээрээс отгон хүү Давидыг нь авчирмагц, Эзэн түүнийг тослохыг Самуэлд тушаасан. Самуэл ах нарынх нь дунд эвэртэй тосоор түүнийг тосолсноос хойш Давидын дээр Ариун Сүнс хүчтэйгээр бууж ирэх болсон (1Сам.16:6-13). Гэсэн ч тэрээр хааны сэнтийд бодитоор залартлаа хүнд хэцүү, хатуу ширүүн он жилүүдийг туулан өнгөрөөсөн нь, жирийн хоньчин хүүг Бурханы ард түмэн Израилийн агуу их хаан болгохоор дасгалжуулан бэлдэж байсан Эзэний сахилгажуулалт, сургууль байсан юм. Түүнийг өөрийнх нь оронд Израилийн хаан байхаар тослогдосныг сонсоод Саул хаан түүнийг алахаар улайран хөөцөлдөж эхэлсэн нь Давидыг улам л алдаршуулж, хатуужуулж, ухааруулж, төлөвшүүлж байлаа. Он жилүүд өнгөрч Саул хаан амиа хорлон үхмэгц, Давид өөрийн дагалдагчдын хамт Хебронд ирж суусан ба Иудагийн эрчүүд (2Сам.2:4) ирж, тэнд түүнийг Иудагийн гэрийн хаанаар тосолсон. Тэр үед тэр 30-н настай байсан. 7-н жил 6-н сар Иудаг хаанчилж байхдаа бүх Израилд хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй байсан ба Иш-Бошет, Абнер нарын захирсан Израилийн гэртэй дайтаж байлаа. Харин Абнер, Иш-Бошет нар алагдасны дараа Израилийн бүх ахлагчид Хебронд цуглан Давидтай Эзэний өмнө гэрээ байгуулж, бүх Израилийн хаан болгон тосолсон (2Сам.5:1-5).

3.Тэдний хаанчилсан хугацаа

Хаанчлал нь зөвхөн тухайн нэр бүхий хувь хүний амьдралын хугацаагаар хэмжигддэггүй. Түүний үр удам нь угсаа залган хэр их, он удаан жил тасралтгүй хаанчилснаар хэмжигдэнэ

Саулийн хаанчилсан хугацааны талаар зөрөөтэй саналууд, таамагууд байдаг. Ямартаа ч Монгол Библи дээр 40-н насандаа хаан болоод (1Сам.13:1) Израилийг 32 жил захирав, гэсэн байдаг. Зарим эх сурвалж 30-н насандаа хаан болж 40-н жил Израилийг захирсан гэсэн байдаг. Саулыг нас барсаны дараа, түүний 4-р хүү Иш-Бошет хойд Израилийн хаан суудалд сууж 2 жил хаанчилсан. Иш-Бошет өөрийн албатууддаа алуулснаар Саулын хаанчлал бүрэн тасарсан.

Давид 30-н насандаа хаан болж, Хебронд 7-н жил 6-н сар, Иерусалимд бүх Израил болон Иудаг 33-н жил, нийт 40-н жил хаанчлав (2Сам.5:4,5), гэж бичигдсэн байдаг боловч Эзэн түүнд “…Чиний гэр болон чиний хаанчлал Миний өмнө мөнхөд үргэлжилж, чиний хаан ширээ мөнхөд тогтоно...” (2Сам.7:16) гэж амласан нь гайхалтай.
Гэвч Давид гэмд унаж, ноцтойгоор нүгэл үйлдэн, шударга, үнэнч дайчныхаа (Уриагийн) амийг хөнөөж, эхнэр Батшебаг нь эзэмдсэн нь түүний гэрт, хойчийн угсаа залгамжилсан хаанчлалд нь бүдрүүлэх чулуу болсон юм. Эзэн түүний энэ гэмд хилэгнэн “…чиний гэрээс хэзээ ч илд салахгүй (2Сам.12:10), чиний эсрэг гэрийнхнээс чинь гай зовлон ирэх болно…” (2Сам.12:11) гэж айлдсан нь, түүхэнд хэрэгжсэн юм.
Дөрвөн зууны туршид Давидын удам Иудагийн хаан ширээнд тасралтгүй суусан боловч Давид шиг сүнслэг, итгэмжит тослогдсон хаан байгаагүй ба хиймэл шүтээн шүтэгчид, урван тэрсэлж завхайрагчид, олон байсан тул, энэ удмынхнаас илд салалгүй байсаар, МЭӨ 587 онд Иерусалим сүйрч Вавилонд эзлэгдсэн ба Давидын удмын сүүлчийн хаан Зедекиа нүдээ сохлуулан олзлогдсон байдаг (2Хаад 25:6,7).
Тэгэхлээр Бурханы амласан мөнхийн хаанчлал 400-гаадхан жилийн настай байсан гэсэн үг үү?! Бурхан Давид-д амлахдаа, зөвхөн Өөрийн талаас л энэхүү амлалт үүргийг хэрэгжүүлнэ, гэсэн болохоос Давидын талаас ямар үүрэг хариуцлагатай болохыг заагаагүй. Түүний амлалтын оргил нь Давидын удмаас мөнхийн Хаан болох Мессиа төрнө гэсэн нь юм (Ис.9:6,7) (Ис.11:1,10).
Энэхүү гайхалтай амлалт нь Евагийн үр могойн толгойг няцлах болно (Эх.3:15), гэсэн зөгнөлийн үргэлжлэл, Абрахам болон түүний удамд өгсөн амлалтын (Эх.12:1-3) үргэлжлэл байлаа. Энэ амлалтын биелэлт нь Давидын удмын итгэмжит охин Мариа, зөвт залуу Иосеф нарын гэр бүлд, тэнгэр элч Габриелийн тунхагласнаар Есүс Христ мэндэлснээр биелэлээ олж эхэлсэн (Лк.1:30-37) ба улмаар, Христ үхлээс амилан, тэнгэр газар дээрх бүх эрх мэдэл Түүнд өгөгдөж (Мт.28:18-20), Эцэгийн баруун гарт заларсан (Үйлс 2:29-36) явдлыг ч багтаадаг. Давидын удам, мөнхийн Хаан Христийн (Илч.3:7) (Илч.22:16) хаанчлал нь энэ үед Бурханы хаанчлалыг удирдан Чуулганыг тэргүүлж байгаа ба ирэх үед мөнхийн мөнхөд шинэ тэнгэр, шинэ газрыг бүтээж удирдан захирснаар (Илч.21,22) төгс биелэнэ.

4. Тэдний хувийн зан чанар

Саул нь анх Самуэлтэй уулзаж, хаанаар тослогдож байх үедээ өөртөө итгэлгүй, даруу бүрэг ичимхий (1Сам.9:21) (1Сам.10:22,23) нэгэн байсан. Эзэн Ариун Сүнсээрээ түүнийг тосолж, зан чанарыг нь өөрчилсөн (1Сам.10:9). Эзэн энэхүү тосолгоог хэрэгтэй цаг үед нь дахин хийснээр (1Сам.11:6) тэрээр өөртөө итгэлтэй (1Сам.11:7), хүмүүсийг удирдан зохион байгуулж, тэргүүлэх чадвартай (1Сам.11:11) хүчирхэг нэгэн болон хувирсан байдаг. Хэдийгээр түүнийг хаанаар өргөмжлөх үед үл бүтэх хүмүүс басамжилсан боловч, анхны ялалтаа байгуулж, эрх мэдэл, байр сууриа баталсан үедээ тэднийг шийтгэн өс авахаас татгалзан (1Сам.11:13), өгөөмөр язгууртан занг харуулж байлаа.
Гэвч тэрээр амархан сэтгэл хөдлөлд автдаг, түүндээ захирагддаг байсныг нь ашиглан, муу сүнс түүнийг атаархал айдас, дуулгаваргүй байдалд хөтөлсөн. Тэрээр дайснаа ялахад нь ихээхэн хэрэгтэй байсан, хүч тэнхээ сэлбэх хоолыг нь хорьж, хөнгөн хуумгай шийдвэр гаргаж Эзэнд тангараг (1Сам.14:24) өргөсөн нь хүү Ионатаных нь амийг ноцтойгоор аюулд (1Сам.14:31-44) учруулсан байдаг. Саул нэр төр, алдар хүндэд шунагч байсан ба дайсандаа хүртэл нэр тал олохыг оролдож (1Сам.15:9), Амалекийн хаан Агагийг амьд үлдээн Бурханд дуулгаваргүй хандсан байдаг. Тэрээр амьдралынхаа сүүл үед, хаан ширээнийхээ төлөө хардах, харамлах сэтгэлдээ хөтлөгдсөн, ирээдүйн Израилийн хаан Давид-д атаархсандаа солиорох шахсан, огцом ууртай нэгэн (1Сам.18:11) болсон.
Тэр Давид руу, тэр ч бүү хэл, хүү Ионатан руугаа (1Сам.20:33) жад шидэн алах гэж оролдосноос нь харахад, биеэ барих чадвараар сул дорой байсан бололтой. Тэрээр үнэнч биш хувирамтгай зангаасаа болж Давид-д амласан амлалтнаасаа гурвантаа буцсан байдаг. Анхны удаа том охин Мерабыг эхнэр болгон өгөхөөр амлаад (1Сам.18:19) өөр хүнд өгсөн ба мөн удаах охин Михалыг Давидын эхнэр болгосон боловч, бас л өөр хүнд өгсөн байдаг. Бас түүнийг алах боломжийг ашиглаагүй, амийг нь өршөөсөн Давид-д (1Сам.24:16-21) амласан амлалтаа няцаж, дахиад л түүнийг алахаар мөшгөн хөөсөн (1Сам.26:2).

Давид бага залуу 20 хүрээгүй насандаа олны дунд алдар хүндийг олж эхэлсэн. Бурхан түүнийг нэн эртнээс Өөрийн зорилгын төлөө бэлтгэж, эр зоригтой, шударга, үнэнч нэгэн болгон өсгөсөн байна. Тэрээр хоньчин хүү байхдаа л арслан, баавгайг нүцгэн гараараа (1Сам.17:34,35) цохиж алдаг байв.
Давид бурханлаг удирдагч хүний олон сайн зан чанарыг цогцлоосон нэгэн байв. Тэрээр туйлдаж ядарснаас болоод тулалдаанд оролцож чадаагүй хүмүүстэйгээ дайны олзноос эн тэнцүү хуваалцсан (1Сам.30:23-25), Абигалын ятгалгыг сонсож уур хилэнгээсээ эргэж, Набалынхныг хүйс тэмтэрхээс татгалзсан (1Сам.25:32-34), Саулыг алах боломжоос 2 удаа татгалзсан (1Сам24:4-6) (1Сам.26:9-11), Бурханы авдарын өмнө, олон нийтээс ичиж зоволгүй бүжиглэсэн (2Сам.6:14-16), Саул (2Сам.1:14-16) болон Иш-Бошетийг (2Сам.4:9-12) алсан алуурчдыг шийтгэсэн, Саул, Иш-Бошет, Абнер нартай дайтаж тэмцэж явсан боловч, үхсэнийх нь хойно харамсан гашуудаж (2Сам.1:17-27) (2Сам.3:31-35) хүндэтгэл үзүүлж байсан, Ионатантай байгуулсан гэрээгээ сахиж, хүү Мефибошетод нь өршөөл энэрэл, өглөгийн гараа сунгасан (2Сам.9:6-13), эш үзүүлэгч Натаны зэмлэлийг сонсоод, Эзэний өмнө шууд л гэмшин даруу болсон (2Сам.12:13), Бурханаас түүний амьдралд хийж буй сахилгажуулалт бэрхшээл зовлонд ч дуулгавартай даруу байж (2Сам.15:25,26) хүлээн авдаг байсан ба хүний хараал (Бениамин хүн Шимеи) зүхлийг ч хүлцэн тэвчиж (2Сам.16:10,11) уучлан өнгөрөөсөн (2Сам.19:18-23) зэрэг зан чанарын илрэлүүд нь, эгэл хүнд баймгүй тэнгэрлэг зан, сүнсний төлөвшилийн үр дүн байсан. Энэ бүхэн нь Эзэнтэй Ариун Сүнсний нөхөрлөл дотор байсны ач болов уу?!
Гэхдээ Давид төгс төгөлдөр нэгэн байгаагүй. Тэр эмэгтэй хүнд амархан сэтгэл алдардаг байв. Энэ муу зуршилаасаа болж, эхнэртэй нь завхайрахын тулд, гэмгүй нэгэн шударга дайчнаа үхүүлж аллага үйлдсэн.
Мөн үр хүүхдийнхээ хүмүүжилд маш муу анхаардаг эцэг байсан. Тэднийгээ сахилгажуулж, хүмүүжүүлж чаддаггүй байснаас болж, нэг нь нэгнийгээ хүчирхийлж (2Сам.13:11-14), хоорондоо алалцаж (2Сам.13:28,29) бас хаан ширээ булаалдаж (1Хаад 1:5,6), тэр ч бүү хэл өөрийнх нь амь насанд ч заналхийлэн, хаан ширээнд нь шунаж байлаа.

5. Тэдний итгэл үнэмшил, сүнсний байдал

Саул нь бага залуугаасаа Эзэнтэй ойр дотно байгаагүй нь хүний ганц хүү байснаас болсон байж магад. Хүний ганц хүү учир эрх дураараа, элбэг хангалуун өссөн байх.
Тэрээр ямартаа ч амьдралынхаа аливаа асуудлыг Эзэнд даатгадаггүй, өөртөө их найддаг нэгэн байсан нь харагддаг. Тэр илжигнүүдээ хайгаад олохгүй болохоор гэртээ харихаар шийдсэн үед (1Сам.9:5) зарц нь түүнд Эзэний хүн дээр очиж асуухыг зөвлөснөөр (1Сам.9:6) Самуэл руу очсон. Бас Саулыг эш үзүүлж байгааг, түүнийг урд нь мэддэг байсан хүмүүс хараад (1Сам.10:11,12) маш их гайхацгааж, “Саул ч бас эш үзүүлэгчдийн нэг гэж үү?!” гэж ярилцацгаасан ба энэ нь бүр олны дунд зүйрлэл, хэлц үг болсоноос харахад, тэрээр аливаа сүнслэг амьдралын хэв маягаас (Бурханаас) дэндүү хол хөндий, эгэл практик бодьгал байсан бололтой.
Тэр тахилч биш боловч Эзэний хуулийг, Үг тушаалыг нь умартан тахил өргөсөн нь, түүний зүрх сэтгэлд Эзэн болон Түүний Үг ямархуу байр суурь эзэлж байсных нь илрэл болсон. Тэрээр Бурханаар сонгогдсон, Бурханы ард түмний удирдагч гэхэд дэндүү хөнгөн, өнгөцхөнөөр Үг тушаалд нь ханддаг, Эзэнийг зөвхөн өөрийнх нь байр суурь, хүсэл сонирхолд нь л үйлчлэгч Нэгэн мэт санадаг байсан нь харагддаг (1Сам.13:9-12). Мөн тэрээр хүмүүсийн тааллыг хайж, тэдний өмнөх нэр хүнд байр сууриа чухалчилж (1Сам.15:30) өөрийн итгэл үнэмшил, Эзэний хүсэл тушаалыг огоорсон нь, түүний хаанчлал эцэс болж Эзэний Сүнс түүнийг орхих учир шалтгаан болсон байдаг.
Саул Самуэлд л их найдаж, аливаа зүйлд түүнийг түшиглэдэг байсан ба Самуэлийг нас бармагц, түүний дурсгалд зориулж (Бурханыг хүндэлсэндээ биш) бүх мэрэгч, төлөгч нарыг Израилаас хөөсөн (1Сам.28:3).
Гэвч энэ шийдвэр нь, үнэхээр түүний чин үнэнч итгэл үнэмшилийнх нь илрэл биш гэдэг нь 2 зүйлээр харагддаг.
1. Хэрвээ тэр Бурханд л чин зүрхнээсээ итгэж найддаг байсан бол анхнаасаа л хаан болмогц л энэ шийдвэрийг гаргах байсан.
2. Тэрээр хожим дайсны хүчинд шахагдаад эхэлмэгц гаргасан шийдвэрээсээ тун амархан урваж Ен-дорын төлөгч эмд очиж (1Сам.28:7-19) хувь заяагаа асуун, бүр улмаар үхсэн нэгний сүнсэнд (1Сам.28:14) мэхийн мөргөсөн байдаг.
Энэ нь Израилд өгсөн (Д.х.6:4,5) “…Эзэн бол ганц. Чи өөрийн Бурхан Эзэнийг бүх зүрх, бүх сэтгэл, бүх хүч чадлаараа хайрла. (Д.х.13:1-5) Аливаа эш үзүүлэгч, мэргэч, зүүдэчийн үгийг, тэмдэг гайхамшиг үзүүлсэн ч бүү сонс…” гэсэн тушаалыг зөрчсөн ноцтой гэм байсан юм. Саул нь Бурханыг өөрийн ашиг сонирхолд үйлчлүүлэх зорилгоор л хардаг, сул дорой итгэл, дуулгаваргүй бардам зан, муу үйлсээрээ бидэнд ухаарал сургамжийг сануулдаг, Библийн нэгэн эмгэнэлтэй дүр билээ.

Давид бага залуугаасаа Эзэнтэй ойр дотно хувьчилсан харилцаатай, Түүгээр хайрлагдсан нэгэн байлаа. Тэр, Эзэнээр удирдуулдаг, Түүнд бүх итгэл найдвараа тавьдаг нэгэн байсан нь, түүний зохион дуулсан олон дууллаас тодорхой байдаг.
Дуулал номын 73-н дуулал дээр Давидынх гэдгийг нь баталсан гарчиг бий. Тэр хонины бэлчээрт байхдаа л Эзэнд зориулж олон дуулал зохиож, Түүнийг магтдаг байсан нь, Саул хаанд нэгэн залуугийн (1Сам.16:18) тодорхойлж байснаас харагддаг. Түүний зохиосон дууллууд нь үе үеийн тоо томшгүй итгэгчдийн өмнөөс Бурханд дуулдаг ба тэдэнд урам зориг, итгэл найдвар, тайвшралыг өгч, босгон байгуулдаг.
Энэ нь Ариун Сүнсний илэрхийлэл гэж хүлээн зөвшөөрөгдөж, одоо ч Эзэн тэдгээрээр дамжуулан олон олон хайртай хүүхдүүддээ ухаарал гэмшилийг өгч, сургаж хүмүүжүүлж байдаг. Мөн тэр өөрөө гайхалтай магтаалын тосолгоотой нэгэн байсан бөгөөд Ариун Өргөөнд, Эзэний Оршихуйд үргэлж магтаал хүндлэл өргөж байх магтаалын багыг (1Шас.16:4) анх удаа томилон үйлчлүүлсэн.
Ингэснээр Ариун Газар Эзэнд өргөх хүндэтгэл-мөргөлийн тогтсон хэв маяг, уламжлал дүр төрхөө олж, улмаар өнөө үе хүртэл үндсэн хэв загвараа хадгалсаар, Чуулганы мөргөлийн үйлчлэлийн гол цөм болдог. Тэрээр нүүдлийн байдалд байсан Эзэний авдарыг гүн хүндэтгэлтэйгээр, ёслол төгөлдөр Иерусалимд авчирч байрлуулаад Эзэний Оршихуйд зориулж Ариун Өргөөг барихаар (2Сам.7:2) санаа дэвшүүлсэн.
Харин Эзэн, цус их урсгасан дайнч хүн гэсэн шалтгаанаар татгалзсан ба хүүгээр нь бариулахыг зөвшөөрсөн (1Шас.22:7,8) тул Давид хаан, өөрийн аян дайны олз омог болон Израилчуудын өргөсөн, харь хаадаас бэлэглэсэн асар их үнэт металл, эрдэнийн чулууг, мөн барилгын материалыг бэлтгэн, зохих хүмүүст даатган хариуцуулж (1Шас.29:2-8) хүү Соломондоо захиж үлдээсэн.
Бас энэхүү Ариун өргөөний гадаад болон дотоод загвар (1Шас.28:11,12), үйлчлэлд шаардлагатай сав суулга болон бусад эд хэрэглэлийн зураг загварыг (1Шас.28:13-18) Ариун Сүнсний удирдамжаар (1Шас.28:19) зураад Соломон хаанд дамжуулан үлдээсэн байдаг.
Үе үеийн үй олон итгэгчидийн бахархан уншиж, төсөөлөн бодож, сүнслэг ухаарал авдаг, Давидын итгэлийн түвшинг батлан харуулсан оргил үйл явдал бол Голиаттай тулалдсан түүх юм. Жирийн нэгэн хоньчин залуу, өөрийн итгэж найдаж түшиглэдэг Израилийн Бурхан Эзэний нэрээр, ганц чулуугаар, өвч бүрэн зэвсэглэсэн, мэргэжлийн дайчин, аварга биет хүчирхэг Голиатыг алсан нь, Голготын толгод дээрхи загалмайн үйл явдалын бас нэгэн сүүдэр юм.
Одоо ч итгэгч хүн бүр Голиатын эсрэг ширүүн тулаан хийдэг бөгөөд, дарамт шаналал, өвчин зовиур, гачигдал, санаа зовнилоор дүүрэн бодит нөхцөл байдлын эсрэг бидний барьдаг чулуу бол Эзэний Үг юм. Давид Ариун Сүнсний хүчээр эгэл хүний дааж давж чадахгүй олон зовлонг даван туулж, хийж чадахгүй олон үйлсийг хийсэн тухай өмнөх “хувийн зан чанар” гэсэн хэсэгт цухас дурдсан тул энд дэлгэрэнгүй өгүүлсэнгүй.
Давид хаан нь Бурханаар удирдуулсан, Түүнтэй нөхөрлөсөн өөрийн гайхамшигт амьдрал түүхээрээ, Эзэний хүмүүст үлгэр дуурайл болсон гайхалтай итгэлийн баатар билээ.

6. Тэдний гэр бүлийнхэн

Саул нь 4-н хүү, 2 охинтой байсан (1Сам.14:49). Түүний эхнэр нь Ахимаазын охин Ахиноам юм (1Сам.14:50). Түүний хөвгүүд нь Ионатан, Шиви, Малхишуа, Иш-Бошет нар юм. Охид нь Мераб ба Михал нар юм. Бас түүнд Аиагийн охин Ризпа гэж татвар эм байсан (2Сам.3:7).

Давид хаан 18 эхнэртэй, бас бусад олон татвар эмтэй байсан. Эдгээрээс анхны эхнэр Михал нь (2Сам.6:23) үр хүүхэдгүй байсан. Иезреел эмэгтэй Ахиноам түүнд Амноныг, кармел эмэгтэй Абигаил Даниелийг, Гешурын хаан Талмаин охин Мааха Абсаломыг, Хаггит Адонаиг, Абитал Шефатиаг, Егла Итреамийг, Батшеба Шимеа, Шобаб, Натан, Соломон нарыг төрүүлж өгсөн байна (1Шас.3:1-9).
Түүний 10-н бага эхнэр нь эмгэнэлтэй хувь заяаг туулсан. Тэд эцгийнхээ эсрэг бослого гаргасан Абсаломын (2Сам.16:22) улс төрийн тоглоомын золиос болсон ба үүнийхээ төлөө бүх насаараа хоригдол (2Сам.20:3) мэт амьдарчээ. Мөн Давид хаан хөгширсөн хойноо шунем охин Абишагийг өөртөө үйлчлүүлдэг байлаа (1Хаад 1:3,4).
Бас татвар эмсүүд нь хүүхдүүд төрүүлсэн байдаг (1Шас.3:7). Түүнд хэдэн охин төрсөн нь тодорхойгүй. Ямартаа ч Амнонд хүчиндүүлсэн охин Тамар нь, Маахагын охин ба Абсаломын дүү юм.

7. Тэдний үхэл

Саул, аугаа Бурханы сонгосноор, Бурханы ард түмэн Израилын хаанаар томилогдсон боловч эмгэнэлтэй хувь заяаг туулж, харамсалтайгаар 3-н хөвгүүнийхээ хамт нас барсан (1Сам.31:4). Филистчүүдийн ээлжит довтолгооны эсрэг Гилбоа ууланд тулалдаж яваад, амьдрах найдваргүйгээ мэдээд амиа хорлож үхсэн. Түүний цогцосыг дайснууд нь ялалтынхаа тэмдэг болгон Бетшаны хананд (1Сам.31:10) өлгөсөн ба харин Амнон хүн Нахашийн харгислалаас түүний аварсан Иабеш-Гилеадын эрчүүд ачийг санаж, цогцосыг нь хулгайлж авчираад зохих ёсоор шатааж, Иабеш дахь сухай модны доор оршуулсан байдаг.
Саул болон хүү Ионатаных нь үхлийн тухай сонсоод Давид маш их гашуудаж, гашуудлын дууг дуулсан байдаг. Саул нь Израилд хаант засаглал хэлбэр дүрсээ олж бат тогтнох үндэс суурийг засаж, бүх үеийн турших Израилийн аугаа хаан Давидын хаанчлалын урдчилсан нөхцөлийг бүрдүүлж, Бурханы зорилгод ашиглагдсан нэгэн билээ.

Давид хаан баялаг, хүндэтгэлээр дүүрэн өдрүүдээ эцэслэн, өндөр насыг наслаад үхэв (1Шас.29:28). Түүнийг Давидын хотод оршуулсан (1Хаад 2:10). Тэрээр өөрийнхөө оронд хүү Соломоноо хаанаар өргөмжилсөн (1Хаад2:12).





“1,2 Самуэл” хичээлийн гэрийн даалгавар
Шалгасан багш: Эрик Томсон

Марк 10:17-31-р хэсэгт тайлал харьцуулалт хийсэн нь

(Марк10:28-31) Петр Түүнд, -Хар л даа. Бид бүхнийг орхиод дагасан, гээд ярьж эхлэв. Есүс -Үнэнээр Би та нарт хэлье. Хэн Миний төлөө болон сайн мэдээний төлөө гэр орноо, ах дүү, эгч дүүгээ, эх эцгээ, үр хүүхэд, эдлэн газраа орхино, тэр хүн одоо энэ үед гэр орноо, ах дүү эгч дүүгээ, эцэг эхээ, үр хүүхэд, эдлэн газраа хавчлагатай хамт зуу дахин илүү авна. Гэвч эхэнд байх олон хүн сүүлчийнх болно, сүүлчийнх нь эхнийх болно гэлээ.

• Хүн төрөлхтөнд Эзэн Бурханаас бэлэглэсэн нэгэн гайхамшигтай “хайрын захидал” байдгийг Библи гэнэ. Энэ нь Хуучин Гэрээ, Шинэ Гэрээ гэсэн үндсэн 2 хэсгээс бүрдэнэ.

Энэхүү “ захидлын” товч агуулга нь, нэгэн маш сайн Эцэг цорын ганц Хүүтэй байсан ба тэд хайрын Ариун Сүнсний нэгдэл дотор хамтран нэгэн зорилгоор гайхамшигтай үзэсгэлэнтэй төгс төгөлдөр орчлон ертөнцийг бүтээсэн тухай өгүүлдэг. Улмаар тэд өөрсдийн дүр төрхөөр хүнийг бүтээж, түүнд бүх бүтээлүүдийг захирах эрх мэдэл, байр суурийг олгон итгэл хүлээлгэв.
Гэвч харамсалтай нь хүн дайсантай /муу сүнс/ нөхөрлөн Тэдний халуун хайрлуу ус цацдаг.

Ийнхүү гайхамшигтай тэрхүү ертөнцөд /дэлхийд/, Эцэг, Хүү, Ариун Сүнсний эсрэг бузар булай болгон хөгжиж цэцэглэж эхлэв. Гэвч Тэд зөвт шударга, хайр нигүүлсэл дүүрэн төгс оршихуй тул бүх бүтээлээ устган сүйрүүлэхийг хүссэнгүй. Энэ нь тэдний бүтээлийг бузарласан нэгэнд ялагдсан хэрэг болох байлаа.

Дайсанч үүнийг л хүссэж байв. Эцэг гэмтнийг /хүн төрөлхтнийг / уучилсан бөгөөд, харин үнэхээр мөхөс дорой,сайн мууг ялгах чадваргүй тэдэнд, уучлал хайрыг нь хүлээн авч зүрх сэтгэлээ нээх боломж олгохоор, тодорхой төлөвлөгөөний дагуу бэлдэх шаардлагатай байв.

Ийнхүү бэлтгэж, бас ”та нарыг авархаар Хүүгээ явуулна” гэж, үе үеийн сонгогдогсдоороо дамжуулан амласан амлалтуудыг болон, Хүүг хүлээн авхад хүмүүсийг бэлтгэж байсан, түүхэн үеийн тухай 39 номыг Хуучин Гэрээний КАНОН гэнэ.
Иймээс энэхүү КАНОНЫ хамгийн гол сэдэв нь Аврагч ирэх болно, гэсэн нь юм.

Харин Хүү ирээд бүх амлалтыг хэрэгжүүлсэн, Эцэгийн уучлал хайрыг нотлон харуулж, бас дахин эргэн ирж Сэнтийдээ залрах тухай гэрчлэл, нотолгоо, захиа даалгавар бүхий 27 номыг Шинэ Гэрээний КАНОН гэнэ. Иймээс энэхүү КАНОНЫ хамгийн гол сэдэв нь Аврагч ирсэн, Тэнгэрт одсон, дахиад ирэх болно, гэсэн нь юм.

• Эдгээр Шинэ Гэрээний 27 номноос, илгээгдсэн Хүү Есүс Христийн амьдрал тэмцэл, ялалт, өргөмжлөлийг гэрчлэн бичсэн 4 ном байдгийг сайн мэдээний бичээсүүд гэнэ.

Эдгээрээс “Марк” номыг хамгийн анхлан бичигдсэн ном гэдэг. Судлаачдын үзэж байгаагаар МЭ 50-60 онд Ром хотод бичигдсэн гэж үздэг. Тэр үед Ром хотод дэгдсэн их түймрийг, Христчид асаасан гэсэн гүтгэлэг газар авсанаас, тэр үеийн Ромын хаан Неро итгэгчдийн эсрэг маш их харгислал хавчлага явуулж байжээ.

Яг энэ үед хүнд нөхцөлд итгэлээ хамгаалж байсан итгэгчдэд /хүлээн авагчдад/ урам зориг өгөх зорилгоор тус ном бичигдсэн гэж үздэг.
Учир нь “тэр даруй” гэдэг холбоос үгийг олон дахин хэрэглэн, үйл явдлын өрнөлөөс өрнөлд түргэн шилжиж, Есүсийн үйлчлэлийг чухалчлан өргөсөн байдаг.

Мөн дагалдагч байхын үнэ цэнэ, золиослолыг олонтоо дурьддаг. Гэсэн мөртөө сургаальт зүйрлэл харьцангуй бага бичигдсэн. Бас Есүсийн мэндэлсэн тухай болон Иудейн ургын бичигийг орхигдуулсан, бас Арамей үгсийг орчуулан, Латин нэр томъёо ашигласан зэргээс харахад, ромчуудад /иудей биш харь үндэстнүүдэд / зориулагдсан байна гэж үздэг.

Зохиогч Марк нь, номынхоо гол агуулгыг элч Петртэй хамт үйлчилж байхдаа, түүний гэрчлэлээс олж авсан бололтой. Иохан Марк нь, Ромын чуулганы ахлагчдын нэг байсан. Тэр элч Петр/Үйлс 12:12,25/ / I Петр 5:13/, элч Паул/Үйлс 13:1-13, Кол.4:10,Флм.1:24/, дагалдагч Барнаб /Үйлс 15:39/ нартай хамт Эзэний алдарын төлөө зүтгэж явсан нэгэн байдаг.

Нэгэн эд хөрөнгөөр баян залуу мөнхийн амийг хэрхэн өвлөн авахыг Эзэнээс асуусан. Эзэн, эд хөрөнгөөр баян нэгэн нь түүндээ итгэл найдвараа тавьдаг, түүнийгээ бурханаас илүүгээр хайрладаг учир, Бурханы хаанчлалд орохгүй гэсэн. Яг эндээс дагалдагч Петр гомдоллож эхэлсэн ...Бид бүхнийг орхиод дагасан гэдгээрээ тэр, өмч хөрөнгөө орхисон гэсэн санааг илэрхийлсэн. Энд халуун цочмог, түргэн зантайгаараа Петр л эхэлж ярьсан болохоос, бусад дагалдагчид ч түүн шиг бодолтой байсан нь тодорхой байдаг.

Түүхэн нөхцөлд нь авч үзвэл, израйлчууд зүрх сэтгэлийн цэвэр ариун, мөс чанарын даруу дуулгавартай, хайр нийгүүсэл, итгэл найдвар,амар амгалангаар дүүрэн өнө мөнхийн Бурханы хаанчлалын талаар ямарч төсөөлөлгүй байлаа. Тэд нийтээрээ Мессиа ирээд, Давидын, Соломоны үеийн эд баялагаар баян тансаг, цэрэг армиар хүчирхэг, харь үндэстэн "бузар" хүмүүсийг ялан дийлсэн, захиран дарангуйлсан, хүчирхэг Израйл гүрнийг босгон байгуулна гэж хүсэн хүлээцгээж байлаа.

Дагалдагчид ч энэхүү Мессиа нь, Есүс юм гэдэгт итгэсэн боловч, Түүнийг дагаснаараа ирээдүйд байгуулагдах “энэхүү хүчирхэг гүрний“ эрх мэдэл, эд баялаг бүхий өндөр албанд суухыг хүсэн мөрөөдөж байсныг /Мк.10:35-37/, Зебедейн 2 хүү Иаков, Иохан нар эрх мэдэл байр суурь гуйж ирснээс олж харж болно.

Харин Эзэн, Хэн Миний төлөө болон сайн мэдээний төлөө гэр орноо, ах дүү эгч дүүгээ, эцэг эхээ,үр хүүхэд, эдлэн газраа орхино, тэр хүн одоо энэ үед гэр орноо, ах дүү эгч дүүгээ, эцэг эхээ үр хүүхэд эдлэн газраа хавчлагатай хамт зуу дахин илүү авна, /Мк.10:29-30/ гэсэн.

Харин дагалдагчид энэ үгийг өөрсдийнх нь хүч нөлөө, эрх мэдэл өргөжин тэлж олон хүнийг нөлөөн доороо захирах болно гэсэн утгаар хүлээн авсан бололтойг Иаков, Иохан нарын тавьсан хүсэлтээс харж болно. Бас хавчлагатай хамт гэснийг нь Абрахам, Исаак, Иаков, Иосеф мөн Давид нарын амьдрал тэмцэлд учирч байсан хүндрэл сорилтуудаар төсөөлж байсан болов уу?!

Гэвч эдгээр нь Христийн золилтоор ирэх Бурханы мөнхийн хаанчлалын төлөөх,Сүнсний гайхалтай тулааны урьдчилсан зөн билэгдэл байсныг ухаараагүй байсан болов уу.
Христэд итгэж энэ ертөнцийн харъяалалаас салж, тэнгэрийн иргэншилтэй болсон нэгэнд заавал хавчлага дарамт, гадуурхал , доромжлол, дорд үзэх хандлага тэрч бүү хэл амь нас, эрүүл мэндэд нь халдсан халдлага довтолгоо тухайн үед ч, одоо ч байгааг бид түүхээс болон итгэлийн амьдралын туршлагаараа мэддэг билээ.

Эзэн энд, хожим өгөгдөх эцэг эх, ах эгч дүүс гэж хэнийг, ямар хүмүүсийг хэлэв? /Мт.12:47-50/-д Есүсийг айлд сургааль айлдаж байхад, уулзахаар ирээд орж чадахгүй байсан ээж дүү нарынхаа тухай сонсоод ...Хэн Миний эх, хэн Миний дүү нар юм бэ?, гээд Өөрийн шавь нарын зүг гараа сунгаад, ... Тэнгэр дэх Эцэгийн минь хүслийг биелүүлэгч хэн боловч, Миний эх, ах эгч дүүс мөн, гэж айлдсан байдаг.

Үүнийг бичигч нэгэнтээ Алма- Ата хотод ”Торгон замын алсын хараа ” семинарт оролцох завшаан тохиосон. Тэнд дэлхийн өнцөг булан бүрээс ирсэн, 400 орчим христчид цугларан хамтдаа суралцсан. Хэдийгээр хэзээ ч зүс царайгаа харалцаж, нэр усаа мэдэлцэж байгаагүй боловч, үнэхээр нэг Сүнсэн дотор хэзээний танил ах эгч, дүүс болохоо эхний мөчөөс л мэдэрцгээж байсан нь гайхалтай ивээлтэй байж билээ.

Яг үүн шиг л, маш их эдлэн газар, барилга байшин,өмч хөрөнгө бүхий өнөр өтгөн, аварга том гэр бүл болсон Христийн чуулганы нэг болно гэж Эзэн эш үзүүлсэн байна.
Мэдээж Эзэн биднийг ойр дотныхныгоо ор тас хая, гэж хэлээгүй! Харин тэдэндээ ханддаг байсан хуучин хандлага , харилцаа,хамтын амьдралын хэв маягаа эрс өөрчлөн, зөвхөн Эзэнийг л хүндлэн дээдэлсэн, Эзэнд л тааламжтай шинэ амьдралыг, бурханлаг гэр бүл харилцааг бий болгохыг давхар хэлсэн нь тодорхой байдаг.

Гэвч, эхэнд байх олон хүн сүүлчийнх болно, сүүлчийнх нь эхнийх болно, гэсэн нь нилээн маргааныг өрнүүлдэг.

Нэг хэсэг нь “эхэнд байгаа хүмүүс ” гэдэг нь эд хөрөнгө, боловсрол,байр суурь эрх мэдэл, аль эсвэл авъяас чадвараараа дэлхийд, заримдаа чуулганд ч гэсэн олны хайр хүндэтгэлийг хүртсэн хүмүүс юм.

Харин “Сүүлчийн хүмүүс” нь бусдад танил болоогүй, чухал бус хэмээн тооцогддог эгэл жирийн хүмүүс юм.
...Цаг нь ирэхэд чуулган дахь агуу удирдагчид гэж тооцогдож байсан олон хүн бусдын ард орж, олны танил биш байсан олон хүн өргөмжлөгдөнө*1, гэж тайлдаг.
Энэ тайлал нь /Мк.10:43/ Та нар бусдыг ноёлж болохгүй ,...Харин агуу болохыг хүсвэл бусаддаа даруугаар үйлчил, гэсэн үгээр баталгааждаг.

Бас нөгөө хэсэг нь, Израйлчууд Эзэний сонгогдсон ард түмэн байсан. Тэд бурханлаг, зөвт шударга, ариун амьдарлаараа, мөн Эзэнээр удирдуулсан, Түүнийг хүндлэн дээдэлж байгаагаараа Эзэнийг бусад үндэстний дунд алдаршуулах ёстой байсан. Гэвч чадаагүй.

Харин Есүсийн золилтоор босгогдсон шинэ ард түмэн болсон, Христийн чуулган нь энэ үүргийг гүйцэтгэх учиртайг эш үзүүлэн айлдсан байна, гэж тайлдаг.
Энэ тайлал нь /Мт.21:43/-т Фарисай,Садукай, ахлах тахилч нарт хандан, ... Иймээс Би та нарт хэлье. Бурханы хаанчлалыг та нараас авч, түүний үр жимсийг нь ургуулах үндэстэнд өгөх болно, гэсэн үгээр баталгааждаг.

Бүр нөгөө хэсэг нь цаг хугацааны хүчин зүйлээр тайлдаг. Эхэндээ хүмүүс, “Би Эзэнд тэгэж ингэж итгэмжтэйгээр үйлчилж буй тул , хариуд нь надад тийм ийм ивээл ерөөл, баялаг оногдох болно.”, гэсэн тооцоо хардаг байсан. Хүн төрөлхтөний түүхийн явцад Эзэний ивээлээр хүмүүний сүнс, тэр дундаа Эзэний чуулганы сүнслэг ариун байдал нь улам цэвэршиж, шууд л Эзэнийг харж, зөвхөн Түүний төгс төгөлдөр, дүүрэн байдлыг эрэлхийлж үйлчилдэг хэмжээнд хүрэхийг эш үзүүлсэн байна гэж тайлдаг.

Энэ тайлал нь /Мт20:1-16/-д дурьдагддаг, хөлсний ажилчиддаа, ажилласан цагаас нь үл хамааран яг адилхан хөлс өгсөн газрын Эзэний тухай сургаальт зүйрлэлээр баталгааждаг./Мт.20:16/-д Бас яг адил ... сүүлчийнх нь эхнийх болж, эхнийх нь сүүлчийнх байх болно, гэж айлдсан байдаг.

Эдгээр нь бүгд зохистой, эргээд Судараар баталгааждаг тайлалууд учир, алинаар нь ч номлол сургааль айлдсан, бусдад зааж сургасан болох болов уу?
Хүлээн авагчид зүрхэндээ хэрхэн хүлээн авч, өөртөө дүгнэлт хийн, суралцах өөрчлөгдөхийг Ариун Сүнс л хариуцах буй за.

Маркийн сайн мэдээ нь Есүсийг, үйлчилхээр ирсэн Нэгэн гэдгийг чухалчилан товойлгон бичсэн байдаг. Матай, Лук хоёр Маркийн бичсэн материалуудаас өөрсдийн сайн мэдээнд оруулсан байдаг. Гэхдээ бүхэлдээ Матайн бичсэн сайн мэдээнд багтдаг. Энэхүү гурван сайн мэдээг адил төстэй байдлаар нь харьцуулан судалдаг ухааныг “СИНОПТИКС“ гэдэг.

--------------------------------------------------------------
*1-"Бялхам амь" судлал Библи





"Синоптикс" хичээлийн гэрийн даалгавар
Шалгасан багш: Дашдэндэв

1. Чуулганы түүхийг таниулахуй

Чуулганы түүхийг 4-н сэдвийн хүрээнд судалдаг.

Үүнд: 1. Дагалдагч нар сайн мэдээг аваад тархсанаар илгээлтийн түүх эхэлсэн.

2. Мөн анхны, ширээнд үйлчлэх (Үйлс6:1-6) үйлчлэгч нарыг сонгон томилсноор, Чуулганы зохион байгуулалт бий болсон нь маш чухал сэдэв болдог.

3. Чуулган юунд яагаад итгэдэг вэ? гэдэг нь том асуудал юм. Чуулган нь түүхэндээ олон тэрс үзэл, буруу сургаалтай нүүр тулж байсан. Ялангуяа анхны Чуулганы үед “Есүс хүн үү? Бурхан уу?” гэдэг нь нэг мөр шийдэгдээгүй маргааны гол бай болсон том асуудал байлаа. Тэр үед бүх зүйл эхлэлийн шатанд байсан. Үнэн зөв Христчин онолыг бий болгох гэж их л хүч хөдөлмөр, цаг хугацаа, золиослол зарцуулсан. Есүс бол 100%хүн, 100%Бурхан гэдгийг батлан тогтоохын тулд ямар ямар үзэл баримтлалууд өрсөлдөж байсан нь судлууштай юм. Бас үе үеийн олон хүмүүсийн маргааны нэг чухал сэдэв бол гурвал Бурханы (Эцэг, Хүү, Ариун Сүнсний) онол юм.

4. Чуулганы түүхийн бас нэг гайхамшиг нь, хүмүүсийн амьдрал юм. Тэдний амьдралд Есүс хэрхэн өөрчлөлт шинэчлэлтийг хийж, хэрхэн тэднээр дамжуулан ажилласан болон улс үндэстэнийг өөрчлөн босгосон зэрэг нь нэн сонирхолтой.
Мөн Чуулганы бүхий л түүхийн турш хавчлага салшгүй дагалдсан ба одоо ч байна. Хамгийн сонирхолтой нь, хавчлагаар дамжуулан Эзэн Чуулганыг үргэлж шигшиж тунгаан цэвэрлэж, чанаржуулж байсан.

Анх л Иерусалимаас тархсан сайн мэдээ одоо бүх дэлхийг бүрхээд байна. Анхны missioner-ууд нь иудейчүүд байсан. Элч Паул л гэхэд, очсон газраа эхлээд Иудейчүүдэд тунхаглаад, дараа нь харь хүмүүсрүү хүрдэг байсан. Паул, Петр нар нь Ром хүртэл аялсан бол, Иохан Бага Ази, Томас Энэтхэг хүртэл аялсан гэж үздэг.

2-р зууны дунд үе гэхэд, Сириэс Ром хүртэлх ихэнх газарт Чуулганууд таригдсан байсан. 3-р зууны үед Ромын Эзэнт гүрний бүх газарт аль хэзээний Чуулган нь оршин тогтнож үйл ажиллагаагаа явуулж байлаа. Хойд Африкын Чуулганууд (Египэт, Ливия, Этопия) нилээн хүчирхэг байсан. Ингэж богино хугацаанд хурдан тархаж өссөн нь сүнслэг болон түүхэн шалтгаантай. Сүнслэг шалтгаан нь Ариун Сүнсний ивээл ерөөл юм. ...Миний та нарт тушаасан бүгдийг сахин биелүүлэхийг тэдэнд заа. Харагтун, үеийн төгсгөл хүртэл Би та нартай үргэлж хамт байх болно…(Мт.28:20), гэж амласан Эзэний амлалт хэрэгжсэний түүхэн баталгаа нь юм.

Бас түүхэн цаг үеийн нөхцөл байдлуудыг (тэдгээрийг ч Эзэн Өөрөө нөхцөлдүүлдэг) ч ашиглан Бурхан ажилладаг. Түүхэн шалтгааныг 6-н үндсэн хэсэг болгодог.

1. Нийт Ромын Эзэнт гүрэн даяар арилжаа наймааны, улс төр засаглалын, утга зохиол урлагын хамгийн гол бичгийн хэл нь Грек хэл байсан. Энэхүү нэг хэлний орчин нь сайн мэдээ хурдан тархах гол нөхцөл болсон.

2. Их гүрний зах хязгаар бүрт Иудейчүүд олноороо амьдарч байсан. Тэдэнтэй алив байдлаар холбоотой ойр байдаг харь үндэстнүүд ч тэдний итгэл үнэмшилд татагддаг байсан. (Энэ нь Эзэн Өөрийн ард түмэнтэйгээ хаана ч хамт байж,ивээж ерөөдгийн бас нэгэн гэрчлэл юм.) Гэвч Мосегийн хуулиар Эзэнрүү ирэх нь (иудей болох нь) хаагдмал байсан бол, сайн мэдээ үүнийг эвдэж чөлөөлсөн тул маш олноороо Эзэнрүү ирцгээсэн.

3. Мөн их гүрний засаглал дор 300-н жил үргэлжилсэн энхтайван, амар амгалан (PAX ROMIA) оршин тогтносон нь сайн мэдээний тархалтанд сайнаар нөлөөлсөн.

4. Олон шүтээн,”бурхад” тэр үед байсан ч, хоорондоо зөрчилддөг, ууртай догшин, харгисаар шийтгэдэг, атаархдаг, хонзогнодог зэрэг домог үлгэр бүхий сургаалиудтай байсан нь, хүний гэгээн, ариун, тэнгэрлэгийг хүсэмжилэн үгүйлэх, нөмөр нөөлөг, хайр энэрлийг эрэлхийлэх хэрэгцээг үл ханган, айдас дарамт, урам хугарах байдалд хүлдэг байсан. Иймээс ч хайр, өршөөл уучлалын Бурхан Есүст олноороо итгэцгээсэн.

5. Эмэгтэйчүүд ба боолчууд нь тухайн цаг үеийн нийгэмд, хамгийн доод түвшиний, ад үзэгдсэн давхаргынхан байсан бол, Христийн ялгаваргүй, адил тэгш хайрын талаарх тунхаглал нь тэдэнд үнэхээр сайн мэдээ байсан.

6. Тэр үед хавчлага хүчтэй өрнөж байсан ба итгэлээ чин үнэнчээр сахисаар амиа алдагчдийг ”martur” буюу ариунаар амиа өргөгчид, гэдэг байв. Тэдний үхэл хүртэл итгэмжтэй, эр зоригтой, тууштай байдал нь олон хүний зүрхэнд хүндлэл, бахархал, бишрэлийг бий болгодог байсан ба, Ариун Сүнсний мөн чанар хүчийг гэрчилдэг байв.

МЭ70 онд Ромын хаан Нерогийн тушаалаар Титус жанжин их цэрэгтэй ирж Иерусалимийг мөхөөсөн. Үүнээс өмнө итгэгчид синагогт цуглан мөргөл-хүндэтгэл үйлддэг байсан бол, энэ үеэс хойш эрс хориотой болсон тул гэртээ, ууланд, ойд, ажил дээрээ гэхчилэн, хаа сайгүй цуглан мөргөж, номлол айлдаж, үгийг тунхаглан ярилцдаг байсан нь өргөн олонд нөлөөлсөн.

Итгэгчдийн хувийн зан чанар, гэрэл болсон амьдрал, Христийн доторхи өөрчлөлт шинэчлэлт зэрэг нь сайн мэдээ идэвхитэй тунхаглахтай хавсран Эзэнийг алдаршуулж, Чуулганыг өсгөж байлаа. Бас Христитгэл нь яагаад цорын ганц үнэн зөв сүсэглэл болох талаар, олон тооны захидал, ятгалга, тайлал тайлбарууд олноор бичигдэн тархаж байлаа.

Чуулган нь өсөж, өнөр өтгөн болохын хэрээр зохион байгуулалтанд орж эхэлсэн. Эхэндээ тэдний хооронд зуучлан явж холбодог, нөхөрлүүлдэг, багшилдаг, итгэлд нь чиглүүлэгч захидлууд зөөдөг хүмүүс нь элч нар байсан. Дараа нь тэдний дагалдагчид, улмаар олон итгэмжит хүмүүс төрөн гарсан. Тэгээд байрлал нь хаана байх, ямар яс үндэстэй, бүтэц бүрэлдхүүнтэй байхаас үл шалтгаалан нэгдмэл нэг том гэр бүл бий болж байлаа.

Энэ гэр бүлийн гишүүн болохын тулд заавал усан баптисм хүртдэг байв. Эзэний амилсан өдөр, Түүний заасны дагуу Ариун зоог барьдаг байсан нь гол хүндэтгэлийн ёслол байсан. Тэд уулзах болгондоо Ариун зоог барьдаг, түүнийгээ “талх хуваах” “агапе баяр” гэх мэтээр нэрэлдэг байв. Apostles(элч нар), propets(эш үзүүлэгчид), teachers(багш нар)-ийн дараагаас bishop(харгалзагч), elder, presbyter(ахлагч), deacon(үйлчлэгч) зэрэг үйлчлэлийн болон эрх мэдлийн зэрэг дэвүүд бий болсон. Цуглаан хөгжих тусам, эхэндээ онц ялгаагүй байсан үйлчлэлийн үүрэг роль, байр суурь ялгаатай болж эхэлсэн.





Шалгасан багш: Жэйн Синиор
"Чуулганы түүхийг танилцуулахуй" хичээлийн лекцээс (UBTC)

2. Хавчлага ба Чуулган

Ром нь тухайн үед олон үндэстний янз бүрийн шашин шүтлэг, итгэл үнэмшилийн эрх тэгш зэрэгцэн оршдог, олон хөлийн газар байсан боловч, МЭ54-74 онуудад хаанчилж байсан Неро хааны үед Христчидийн эсрэг хатуу ширүүн хавчлага өрнөсөн. Тэр үед Ром хотын 3-ны 1-ийг шатаасан маш том түймэр дэгдсэн. Энэ түймэрийн гол буруутан нь Христчид, гэж Неро зарлаад, Чуулганыг мөрдөн хавчиж эхэлсэн.

Үнэндээ бол шударга зөвт, өндөр ёс суртахуунтай, эрх тэгш хамтын амьдарлыг тунхаглан, үйлсээрээ харуулж чаддаг байсан Христчидийн нөлөө улам өсөж байсан. Мөн Эзэн Есүсээс өөр хаан байхгүй гэдэг итгэгч нар, хүнд (Ромын хаанд) мөргөхөөс татгалздаг байсан зэрэг нь, өөрсдийгөө өргөмжлөн, бусдыг өмнөө сөгтгөх гэсэн бардам дарангуй хаад захирагчдын эгдүүг хүргэсэн нь далд шалтгаан нь байсан.

Тэр үеийн religio illicita буюу хууль бус гэсэн хэллэг нь, Христчидийн тодорхойлолт болж байлаа. Засаглал, эрх мэдэл, эмх цэгц, дэг журам болон итгэл үнэмшил, сүсэглэл, ертөнцийг үзэх үзэл зэрэг нь Ромын хууль, хаадын эрх мэдэл дор нэгдмэл нэг байх ёстой (Яг үнэндээ тийм. Гэхдээ Христийн дотор), гэсэн үзэл хүчээ авч байлаа.

Итгэлийнхээ төлөө хэлмэгдэж, амиа алдагсадын олонхи нь эгэл жирийн хүмүүс, эмэгтэйчүүд, ядуучууд боолчууд байсан. Эзэн тэдэнд гайхалтай эр зоригийг өгдөг байсан тул, тэд толгой өндөр үхлийг угтдаг байв. Тэднийг өлсгөлөн арсланд хаяж, загалмайд цовдолж, дүүжилж, шатааж бас итгэлээсээ ухарвал, Эзэнийг үгүйсгэвэл өршөөж шагнахаар амлаж байлаа. Энэ үеэр Ромд Петр, Паул нар амь үрэгдсэн ба Петр уруугаа харж Ватиканы толгод дээр цовдлогдсон нь, одоогийн Ватиканы газар нутаг юм.

Тражан захирагчийн үед, итгэлээсээ ухарч хиймэл шүтээнд өргөл өргөвөл, өршөөгдөн libella гэдэг үнэмлэх авдаг байв. Энэ аргыг цаашдаа олон захирагчид хэрэгжүүлэх болсон. Тиймээс ч хахууль өгөөд, эсвэл хэн нэгнийг өөрийнхөө өмнөөс мөргүүлээд libella-г авах нь элбэг болсон. Энэ нь тухайн үедээ олон хүнд гарах гарц юм шиг санагдаж байсан ч, хожим Чуулганы дотоодод олон асуудлыг бий болгосон.

Ийнхүү 300-гаад жил болоход Ромын захирагчид, хаадаас Христрүү ирсэн нэг ч хүн байгаагүй. Эцсийн аймшигт хавчлагын үеэр Баруун Ромд Константин эрх мэдлийг гартаа авахаар тэмцэж, өөрийн талынхныг бүрдүүлж байлаа. Энэхүү тэмцэл хуйвалдаан нь хүчээ авч дайн болон өрнөхөөс өмнөхөн (МЭ312 онд) тэрээр тэнгэрт нэгэн тэмдэг харсан нь “загалмай” байлаа. Мөн “…чи түүгээр ялах болно…” гэсэн дууг сонссон гэдэг. Тэгээд тэр дайчдынхаа бамбай дээр загалмайн дүр байрлуулан тулалдаанд орсон ба улмаар ялалт байгуулсан байдаг. Засгийн эрхэнд гармагцаа “Edict of Milan” гэсэн хууль гаргаж, Христитгэлийн эсрэг бүх хавчлагыг зогсоож, бүр хориглосон юм.

Тэр үнэхээр бүх зүрхээрээ Эзэнд итгэж, дахин төрж чадсан нэгэн үү?! эсвэл үгүй юу?! гэдэг талаар янз янзын зөрүүтэй таамаг байдаг. Ямартаа ч Эзэн түүгээр дамжуулан их хавчлага, утга учиргүй цус урсгалтыг зогсоосон юм. Христчидийн даруу төлөв, хайр уучлалаар дүүрэн хандлага, амьдрал нь, бас үхлийг ч үл тоон ялан дийлэх эр зориг нь, нийгэмд маш хүчтэй нөлөө үзүүлсэн юм. Хавчигчид ч залхаж байлаа. Яаж ч хавчаад дарагдахгүй, хүссэн үр нөлөө нь гарахгүйгээр барахгүй, олны дунд бахархал нь болж алдаршиж байлаа.

Хавчлагын үр дүнд Чуулганы суурь шижирээр, цэврээр тавигдсан ба Чуулган нь чанаржин хүчирхэгжсэн юм. Бохир хортой, хуурамч итгэгчид, байр суурь, эрх мэдэл хөөцөлдөгчид (хольц) тунгаагдан ялгарч, шахагдан гарсан ба “нүүр царай”-гаа таниулсан юм. Libella-гаар амиа авч үлдэгсэдийг хүлээн авахгүй,”урвагчид” гэж яллах сүм цуглаан ч байсан. Тэд өөрсдийгөө “жинхэнэ Христчид” гэж үздэг болсон.

Бас,”…тэдний сул доройг нь Эзэн уучилсан,бид ч уучлах ёстой..” гэж үзэн, тэднийг хүлээн авах сүм цуглаан ч байсан. (Энэ байдал, Чуулганы түүхэнд орон нутгын чанартайгаар нилээн давтагддаг. Жиш: Солонгос улс Японы түрэмгийлэлд өртсөн үед, Япончуудын зүгээс Чуулганыг харгисаар хавчиж, мөрдөн мөшгөж байсан. Энэ үед аялдан дагалдсан ба үл дагалдсан гэсэн үндэслэлээр Солонгос Чуулган хоёр үндсэн урсгалд хуваагдсан гэдэг.)





Шалгасан багш: Жэйн Синиор
"Чуулганы түүхийг танилцуулахуй" хичээлийн лекцээс (UBTC)

3. Зөвлөлүүдийн Чуулганы түүхэнд гүйцэтгэсэн үүрэг

Константин хаан Христэд ирэхээс өмнө, Христитгэл нь цөөнхийн итгэж биширдэг, хавчигдмал хаалттай бүтэц байсан бол, Константинаар дамжуулан Эзэний хийсэн чөлөөлөлтийн дараа, Чуулган нь, хуулиар зөвшөөрөгдсөн, олонхийн итгэж биширдэг, соёл иргэншилийн гол хөдөлгөгч хүчин, тэнгэрлэг сэтгэлгээний төв болсон.

Эрх чөлөө бий болсонтой холбоотойгоор олон үзэл бодол, ойлголт санаанууд бий болж, эрх мэдэл, байр суурийн төлөөх өрсөлдөөн үүсэж эхэлсэн. Энэ нь, Чуулганыг, өөрсдийнхөө итгэлийн үндэс, онол баримтлалыг эргэн харж, цэгцэлж, бататгах шаардлагатайг харуулсан.

Хэрхэн хүн болон Бурханы мөн чанар, дүр төрхийг Есүс Өөртөө зэрэг агуулж чадах вэ? гэдэг нь маш их маргааныг үүсгэж байв. Мөн Тертулиан (Хойд Африкын Чуулганы ахлагч. Хавчлагын эсрэг Христитгэлийг хамгаалж, бас онолын (theology) олон зохиол бичсэн. Ялангуяа Гурвалын талаар олон онол дэвшүүлж “trinitas” нэр томъёог анх гаргаж ирсэн. Тухайн үеийн цуутай итгэгчдээс, ганцаараа жам ёсны үхлээр нас барсан.) анх Гурвалын онол, хэллэгийг гаргаж ирсэн.

Мөн тэр үед Грекийн гүн ухааны “…сүнс (үзэл бодол) бол ариун, харин матери (бие махбодь) нь бузар дорд юм” гэсэн онол ухагдхуун өргөн дэлгэрсний нөлөөгөөр даянчлах, махан биеийг ад үзэн зовоох байдал газар авч байлаа.

Чуулган эрчимтэй хөгжихөд “Зөвлөлүүд” их үүрэг гүйцэтгэсэн. Олон онол сургаал, үзэл баримтлалыг цэгцлэх зорилгоор МЭ325 онд, Бага Азийн Никеа хотод бүхий л хүлээн зөвшөөрөгдсөн, нэр нөлөөтэй удирдагчид хуран чуулсан. Ивээн тэтгэгч, санаачлагч нь Константин хаан байсан, гэж үздэг. Энэ зөвлөлөөс “Гурвалын” талаархи онолыг оновчтой баталсан. Ариус “Есүс Христ нь Бурхантай төстэй боловч оргүй хоосноос бүтээгдсэн бүтээл юм.”гэж үзсэн. Харин Зөвлөлөөс түүнийг гаж урсгал хэмээн буруутгаж, Никеагийн итгэлийн тунхагыг зохиосон.

МЭ381 онд Константинополь хотод, Теодориус хааны санаачлагаар удаахи зөвлөл хуралдсан. Аполинариус Есүсийг хүний сүнсгүй, зөвхөн Бурхан чанартай гэсэн онолоо тунхагласан. Кафадогиагийн Георгорий нь энэ үзлийг нь няцааж, Есүс Христийн төгс хүн, төгс Бурхан гэсэн хоёр мөн чанартайг сөргүүлэн тавьсан. Аполинариус олны дэмжлэгийг авч чадалгүй, гаж урсгал гэж буруутгагдсан.

МЭ431 онд Эфэс хотод, 2-р Теодориус хаан бас нэгэн зөвлөлийг зарлан хуралдуулсан. Несториус, Есүс Христийн хүн мөн чанар, Бурхан мөн чанар хоёр нь салангид, гэхдээ зэрэгцэн илчлэгдэн харагддаг байж байгаад, Түүнийг дээш одоход нэгдмэл нэг болсон гэж үзсэн. Александрийн Кирил, Христийн хүн ба Бурхан мөн чанарууд нь хэзээ ч хуваагдаж байгаагүй нэгдмэл гэж няцаасан. Несториусыг гаж урсгал гэж зарласан.

(Несториус нь Сицилиа аралд төрсөн, Антиохт боловсрол олсон, гал цогтой халуун итгэгч, чадварлаг номлогч байсан. Улаан үстэй, гэрэлтсэн нүдтэй залуу байсан гэдэг. МЭ428 онд Константинополийн бишоп болсон. Тэр үед нилээн дэлгэрсэн Арианизмын үзэлд, Марийг “Бурханыг төрүүлэгч” гэж үздэг байсан нь олон хүнд, Мари бол Бурханаас илүү агуу нэгэн мэт санагдаж төөрөлдүүлдэг байв. Харин Несториус, “Христийг төрүүлэгч” гэх нь зүйтэй гэсэн. Мөн загалмай дээр “…Бурхан минь, Бурхан минь юунд Та Намайг орхив.(Мт27:46); Ааваа, Таны гарт Би сүнсээ даатгая…(Лк23:46)” зэргээс үндэслэн, Есүсийн зовлон зүдгүүр нь Бурханлаг чанарыг нь бус хүн чанарыг нь харуулдаг гэсэн. Тухайн үеийн Чуулганд эрх мэдэл, нэр алдарын төлөөх өрсөлдөөн хүчтэй байсан. Несториусын амжилт, алдар хүндэд атаархдаг дайсан байсан нь Александрийн бишоп Кирил юм. Өнөөг хүртэл хадгалагдсан Несторианы талаархи элдэв баримтууд нь ихэвчлэн, энэхүү Кирилийн элдэв буруутгал байдаг. Өнөөдөр олон хүн, тэр үеийнхэн үгээр хэтэрхий наадаж, маргаж, ач холбогдол багатай жижиг зүйлсийг чухалчилан үзсэнээс, мөн эрх мэдлийн төлөөх тэмцэл, атаархалаас болж Несториусыг хэлмэгдүүлсэн гэж үздэг. Тэр буруутгагдан зүүн зүгрүү цөлөгдсөн ба түүнтэй хамт маш олон несторианчууд явцгаасан. Тэд Перс, Араб, Армян-д Чуулганыг байгуулж, сайн мэдээ тарааж байлаа. Улмаар торгоны замаар цаашилсаар Энэтхэг, Хятад, Монголд ирцгээсэн. 1020-н онд Хэрэйд аймгийн хаан Христэд итгэснээр, төв Азид Христитгэл хүчирхэгжсэн.)

МЭ451 онд Калкедон хотод, Маршиан хаан бас нэгэн зөвлөлийг зарлан хуралдуулсан. Юүдике, Христийн хүн мөн чанар нь Бурханлаг мөн чанартаа шингэсэн тул, Есүсийн бие нь биднийхтэй адил бус өөр юм, гэсэн. Энэ онол бас буруутгагдан, үүний эсрэг Калкедоны итгэлийн тунхаг зохиогдов.

Христ бол төгс Бурхан, төгс хүн юм.

Бурхан мөн чанар нь Эцэг Бурханыхтай адил, хүн мөн чанар нь биднийхтэй адил боловч гэмгүй.

Есүс Христ бидний авралын төлөө онгон бүсгүйгээс мэндэлсэн.

Бурхан мөн чанар нь ч төгс, хүн мөн чанар нь ч төгс бөгөөд, нэг хувь шинжтэй… (Энд бяцхан тайлбар хийхэд, “мөн чанар” гэж, тухайн оршихуйн оршин тогтнолынх нь гол үзүүлэлтүүдийг хэлж байна. Жиш: Бурханы мөн чанар нь, бүгдийг мэддэг, бүгдийг чаддаг, эхлэл үгүй, төгсгөл үгүй, хаа ч оршдог, бүх цаг хугацааг зэрэг хардаг, бүхнийг хянадаг, захирдаг…гэх мэт. Хүний мөн чанар нь, төрдөг, үхдэг, өлсдөг, цангадаг, ядардаг, даардаг, халууцдаг…гэх мэт. Харин “хувь чанар” гэж дотоод амь сүнсийг нь хэлж байна. Үүнд, зан чанар, хүсэл зорилго, үзэл бодол, сэтгэх хэв маяг, дадал зуршил, зүрх сэтгэлийн үзүүлэлтүүд (хайр, өршөөл уучлал, тэвчээр, эр зориг, дөлгөөн зан…гэх мэт) зэрэг нь орно.) гэж тунхагласан.

“Зөвлөлүүд” нь ийнхүү онол сургаалиа ч цэгцэлхийн хажуугаар КАНОН-ыг бүрдүүлхэд маш их үүрэг гүйцэтгэсэн. (Канон, гэдэг нь “Алтан зарчим”,”жагсаалт” гэсэн утга бүхий латин нэр томъёо ба Ариун Библийг хэлдэг.) Тэр үед цуглаанууд дунд онол сургаал, дүрэм заавар, тушаал зарлиг, эш үзүүллэг бүхий таван мянга гаруй захидал, ном сударууд тэнүүчилж байсан. Тэдгээрийн олонхынх нь санаа агуулга нь зөрчилтэй, бие биенийгээ үгүйсгэсэн, илэрхий зохиомол, сайн мэдээний үнэ цэнийг бүрхэгдүүлсэн, гуйвуулсан зэрэг дутагдалтай байлаа.

Тиймээс жинхэнэ утгаараа сайн мэдээг илчилсэн, Ариун Сүнсний хүч онгодоор бичигдсэн, хувь хүний болоод Чуулганы аврал, сүнслэг төлөвшилд Эзэний эрх мэдэлтэйгээр нөлөө үзүүлэх, жинхэнэ Үгийг баттай барьж аван, бусдыг нь шахан зайлуулах шаардлагатай байв.

Ийнхүү Эзэн, “Зөвлөлүүд”-ээр дамжуулан бидэнд “Төлөөлөгчидийн итгэлийн тунхаг”,
”Ариун Библи”-ийг өгсөн юм. Гэвч хүн л болсон хойно сул дорой, гэмт чанартай тул эрх ямба, байр суурийн төлөөх тэмцэл өрсөлдөөн, ил далд хуйвалдаан, хэлмэгдүүлэлт гүтгэлэг ч “Зөвлөлүүд”-ийн түүхэнд бичигдэн үлдсэн юм. Олон амжилт ололтын эхийг тавьсан ч, олон алдаа зөрчилийг илрүүлж, зөвт зохистой мэргэн шийдэл дотор эцэслэн шийдэж чадаагүйгээс, хожимын завхрал ялзрал, харанхуй бурангуй нь он удаан Чуулганыг мухар сүсэгт хүлсэн юм.





Шалгасан багш: Жэйн Синиор
"Чуулганы түүхийг танилцуулахуй" хичээлийн лекцээс (UBTC)